شما اینجا هستید: خانهفرهنگ«جهان وطنی در شعرِ م. روانشید»

«جهان وطنی در شعرِ م. روانشید»

یکشنبه, 09 تیر 1398 ساعت 09:46 شناسه خبر: 4484 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
سریا داودی‌حموله سریا داودی‌حموله seymarre

ما ناپدید شدیم، نمردیم 

 این‌جا هوا هنوز روشن است

 این‌جا همیشه همانیم.

 

نمی‌گریزیم

 از هم

 از آن همان که می‌گریختیم.

 

 تن هایمان دیگر عرق نمی‌کند

حتا وقتی عشق‌بازی از راه می‌رسد.

 

این‌جا هنوز و همیشه بیداریم

کسی عریان نیست

عاقبت است این‌جا

عاقبت‌مان خوب است/ و از تکرار نمی‌ماند.

 

این‌جا آوازهای غم‌انگیز نیست

این‌جا غم‌انگیز نیست.

 

 نگران نباشید

ما ناپدید شدیم. نمردیم.» 

 

هسته‌ی مرکزی  شعرِ م. روانشید(1)رویکردی معترضانه و انتقادی دارد.  ارتباط سطرها به علت موضوعیت ظرافت ساختاری را به ذهن مخاطب متبادر می‌کند.

 

تعدد گزاره‌های خبری نشان از وضعیت و موقعیتی خاص دارد. شعر از شش بند تشکیل شده است. آغاز آن «ما ناپدید شدیم، نمردیم» آن‌چنان قوی است که کل سطرها را تحت الشعاع قرار داده است و در آخر به صورت چرخشی دوباره تکرار شده است.

بند نخست، مکان و زمان نشان از گسیختگی‌های اجتماعی دارد. بند دوم، صحبت از هراس جمعی است. بند سوم، احساس و عواطف مفهومی ندارند. بند چهارم، با یک برآیند تاریخی  جهان وطنی را توصیف شده است. در بند پنجم، ملال و غربت نقطه‌ی عطف سرگردانی  قرار گرفته است. در بند ششم، تکرار« نگران نباشید/ ما ناپدید شدیم/ نمردیم.» نهایت غم و اندوه است، که آگاهانه به صورت چرخشی دوباره تکرار شده است.

ساختار کلی شعر در تقید زمان و مکان است. فعل‌ها در معنای معکوس به کار رفته‌اند، و نشان از تناقض و پارادوکسیکال است. تعدد حرکت‌های ساختاری و لایه‌های معنایی فرمِ بدیعی به آن بخشیده است.

در این زبان ساده و روان، ضمیر تعارضی«ما» حدود دوازده بار به صورت متصل تکرار شده است. در این هم پیوندی نوعی جماهیر سرگردان و بهت زده به تصویر کشیده شده است، آن چنان که باید برخی سطرها رمزگشایی شوند.

این حدیث نفس مبتنی بر روایتی از جلای وطن است. مسیر ناهمواری که دیگران تعیین کرده‌اند، بر بستری اجتماعی و انتقادی استوار است. 

این  پاره روایت چند بعدی به تکثیر فرد در جغرافیای دور اشاره دارد که در آن هست و نیست، مثل آیینه‌ای در غبار مانده است. 

ظرفیت شعر کوتاه برای انتقال مفاهیم عمیق و بلند است. و رابطه‌ی بین دال و مدلول به بافتار شعر اقتدار بیش‌تری داده است.تکرار  برخی کلمات  نشان از تاکید ساختاری است. تکرار واژه‌های نظیر «هنوز، همیشه، عاقبت، این‌جا، غم‌انگیز، است، نیست» مثل مهره‌های شطرنج حرکتی چند سویه دارند. و در جهت تکرار واژه‌های «هم، همان، همانیم» به سمت قرینه‌سازی رفته‌اند. دو فعل «هست و نیست» به صورت متناوب تکرار شده‌اند که این  مطلق‌گویی نشان از بودن در حین نبودن، و نبودن در حین بودن دارد.

گاه حس‌آمیزی و درآمیختگی الفاظ، چند معنایی را اشاعه می‌دهد. اشاره‌های دور و نزدیک در فعل‌ها نوعی ناسازه‌گویی به همراه دارد. گزاره‌ی «نمی‌گریزیم/  از هم/ از آن همان که می‌گریختیم.»/  از عینیتی توصیفی برخوردار است. نمی‌گریزیم اشاره به نزدیک و نمی‌گریختیم به زمانی دورتر از آن اشاره دارد.

در رویکرد زبانی تعمیم دادنِ مفاهیم چندوجهی هوشمندانه است. این رويكرد اعتراضی، بر تناقض تكيه دارد. دو تصویر که هیچ شباهتی به هم ندارند در کنار هم چیده شده است. در سطر« از تکرار نمی‌ماند» پایان‌بندی مناسبی است که به واسطه‌ی ساختار تاقضی بر لایه های معنایی افزوده شده است.

واژه‌ي «این‌جا» شش بار تکرار شده است. اگرچه اشاره به قید مکان است، اما زمان را به صورت ضمنی در خود نهفته دارد. نقطه‌ی روشن شعر «این‌جا هنوز و همیشه بیداریم» است. و با تکرار واژه‌ی «عاقبت» پارادوکس ایجاد شده است.

روایت در این شعر یک کاراکتر است که نقشی مضاعف به  ساختار آن داده است. تصاویر روایی مبنی بر آشنایی‌زدایی‌های معنایی است و تضاد و تقابل‌ها ریشه در تناقض‌های آگاهانه دارد.این ساختارهای لفظی ـ مفهومی متاثر از نمودهای اجتماعی و فردی هستند.

ساختار شعر برخوردار از ویژگی‌های زیبایی‌شناختی است. علاوه بر مبادله‌ی معنا و مفهوم، برخی واژه‌ها در حافظه‌ی جمعی یادآور حوادث و اتفاق‌های اجتماعی هستند. در این جهت از  تقابل‌ و تناقض مفاهیم تازه‌ای شکل گرفته است. 

بیش‌تر فضاهای شعری م. رواشید غربت گرایی و مرگ سرایی است. قرائتی که از انسان، جامعه و آرمان بشری دارد، نشات گرفته از روح های بی قرار است. شعرهایی که از نظر فضا پردازی به موقعیت مکانی و زمانی  و روابط انسانی بستگی دارند. 

دغدغه ی اصلی شاعر در این سروده مهاجرت است. تصویرگر  آلام و مصائب همه ی مهاجران جهان است  و به طور معمول ذهنیت انتقادی را بازتاب می دهد.  از مهاجرت های ناخواسته متاثر است، بحرانی که پیامدهای آن پایه های جهان معاصر را متزلزل کرده است. 

راوی حضور جدی در ساختار روایی شعر دارد. با روایت نگری محض سعی دارد که مخاطب را در گیر کند. اگر چه شعر را به صورت خطی روایت می کند، اما از سطح متعارف زبان عدول نمی کند. با لحن دردمندانه موضوعاتی نظیر عشق، زندگی، مرگ، انسان و برخی مضامین اجتماعی را  به موازات هم تکرار می کند.

 با معکوس گویی لایه‌ی دیگری به ساختار معنایی بخشیده است. به واسطه ی مونولوگ‌های تناقضی بین سطرها وحدت ارکانیکی ایجاد کرده است. زبان روایی با تِم های«مهاجرت ـ تبعید» و«سکوت ـ مرگ» و «غربت ـ کابوس» جزییات دقیقی از بودن و نبودن را مطرح می کند. برای بیان واقعیات فردی و اجتماعی به جزیی نگری متوسل می شود. توصیف عینی از موقعیت ها دارد و به همه امور از دریچه ی عینیت می نگرد. به واسطه ی حس های نوستالژیک واقعیت ها را به تصویر می کشد.

 

پی‌نوشت:

1-  انتخاب شعر  از مجموعه شعر«نیستم تا بگویم دوست ات دارم»  چاپ1395 /سوئد

 

نوشته‌ی سریا داودی‌حموله/ سیمره‌ی 497/ 27 خرداد ماه 1398

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004