شما اینجا هستید: خانهیادداشتلرستان و توسعه‌نیافتگی(1)

لرستان و توسعه‌نیافتگی(1)

دوشنبه, 24 تیر 1398 ساعت 10:15 شناسه خبر: 4507 1 نظر
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
کیانوش رستمی کیانوش رستمی

توسعه یک پدیده‌ي اجتماعی است؛ مفهوم توسعه (Development) هرچند عمدتاً با اقتصاد گره خورده است اما تحولات گفتمانی توسعه در دوره‌های مختلف حیات انسانی بیانگر عبور انسان از رویکرد تک‌محوری به چندمحوری در این رابطه بوده‌است. به دیگر سخن؛ گرچه اقتصاد همیشه یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه در همه‌ی کشورهای مختلف بوده‌است اما عبور از اقتصاد به حوزه‌های دیگر انسانی که مهم‌ترین آن‌ها فرهنگ و ارتباطات است یکی از مهم‌ترین تحولات گفتمانی در حوزه‌ی توسعه بوده که در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم و به ویژه در دو دهه‌ی پایانی قرن بیستم به شدت مورد توجه بوده‌است.

 

مفهوم توسعه تا کنون شاهد تحولات فراوانی بوده‌است. اگر زمانی بحث‌های اقتصادی به عنوان پایه‌ی اصلی توسعه به نظر می‌آمد، هم‌اکنون، مفاهیمی از قبیل آزادی، فرهنگ، آگاهی، دانش، مشارکت، بسیج اجتماعی و غیره وارد معنای وسیع توسعه شده‌اند.1

 بحث توسعه‌نیافتگی لرستان چیز تازه‌ای نیست، این زخم کهنه سال‌هاست التیام نیافته. در باره‌ی چرایی این مشکل، سخنان زیادی گفته و مقالات فراوانی نگاشته شده اما لرستان هم‌چنان در گرداب فقر، بی‌کاری، توسعه‌نیافتگی و... دست و پنچه نرم می‌کند.

به راستی چرا این‌گونه است؟ چرا لرستانی که همه‌چیز دارد (نیروی انسانی توانمند، آب، جنگل، طبیعت زیبا، نفت، ...) اما همواره از قافله‌ی توسعه به‌ویژه توسعه‌ی پایدار عقب افتاده است؟! ریشه‌ی این مشکل در کجاست؟ برای پاسخ به این پرسش باید به واکاوی فرهنگ، اقتصاد، سیاست و ... این استان از جنبه‌های مختلف پرداخت که البته فرصتی فراخ و درازدامن می‌طلبد. اما در این یادداشت سعی بر آن است تا با استفاده از نظرات کارشناسان به برخی از این‌ پرسش‌ها به‌طور اجمال پاسخ داده شود. 

در توسعه‌نیافتگی لرستان مجموعه عواملی دخیل هستند؛ از جمله مردم، رسانه‌ها، مسئولان، نمایندگان، سیاسیون، احزاب و... 

شاید در نگاه نخست یکی از دلایل عقب‌ماندگی لرستان از قافله‌ی توسعه، خود «مردم» این استان باشند. مردمی که حقوق شهروندی خود را به خوبی نمی‌شناسند؛ شهروندانی منتقد نیستند. همواره به کم قانع‌ بوده‌ و هستند. زود عصبانی می‌شوند. در مقابل نابسامانی‌ها و کمبودها لب فرومی‌بنددند، منافع فردی را بر منافع جمعی ترجیح می‌دهند و... چرا چنین است این هم خود به مقالی و مجالی دیگر نیاز دارد. 

سال‌ها پیش وقتی داشتم مطبوعات دهه‌ی سی خرم‌‌آباد را مرور می‌کردم به انبوهی از مطالب و شکواییه‌های مردم لرستان که در صفحات این رسانه‌ها چاپ شده‌بود، برخورد کردم با این مضامین: ما مردم لرستان مردمی خوب، قانع، سربه‌زیر، شاه‌خواه هستیم، برای نظام شاهنشاهی مشکلی ایجاد نکرده‌ایم اما چرا باید اوضاعمان چنین و چنان باشد؟ و... 

اکنون هم بیشینه‌ی خواسته‌هایمان در همین حد است. یعنی برای نظام مشکلی ایجاد نمی‌کنیم. در 8 سال دفاع مقدس جانانه از وطن دفاع کردیم. تیری به سوی نظام شلیک نکرده‌ایم. بیش‌ترین خسارت را از جنگ دیدیم و... اما چرا باید در بر همان پاشنه بچرخد و ما هم‌چنان در محرومیت و فقر و بی‌کاری دست و پا بزنیم.؟!

واقعیت این است که جامعه‌ی توسعه‌یافته را افراد توسعه‌یافته‌ی آن می‌سازند؛ یعنی فرد توسعه‌یافته از منظرهای مختلف می‌تواند برای جامعه‌اش مفید و سودمند باشد. فرد توسعه‌یافته شهروندی مسئول، منتقد، آگاه است و تعهد اجتماعی دارد. این فرد مطالبه‌گر است. از کنار اوضاع جامعه‌ی محل خود بی‌تفاوت و بی‌انگیزه نمی‌گذرد. از حاکمان خواسته‌های جمعی دارد....

آیا به نظر شما مردم لرستان مطالبه‌گر هستند؟ شرایط یک شهروند توسعه‌یافته به معنی واقعی را دارند؟  خوب این موارد خود می‌تواند از دلایل عقب‌ماندگی و توسعه‌نیافتگی لرستان باشد. به هر روی نقش مردم در توسعه‌ی پایدار یک جامعه بسیار مهم و با اهمیت است. 

از طرفی دیگر رسانه‌ها به عنوان یکی از ابزارهای جامعه‌ی مدنی هم می‌توانند روی افکار عمومی تاثیر بگذارند و با استفاده از نقش آموزشی خود در هدایت و راهبری آنان موثر باشند. البته رسانه‌ها نیز به دلیل ساختار ضعیف‌شان نتوانسته‌اند آن‌گونه بایسته و شایسته است در توسعه‌ی پایدار استان محل زندگی خود موفق و موثر باشند. به دیگر سخن می‌دانیم که رسانه‌های محلی می‌توانند نقش پررنگ و بسیار مهمی در توسعه‌ی منطقه‌ای و کشور خود داشته باشند؛ نقش این رسانه‌ها در توسعه‌ مانند؛ عدالت اجتماعی، نقد فرهنگی، احترام به فردیت و تقویت ارزش‌های اخلاقی و ارتباطات انسانی ‌کاملا آشکار است.

در کشور ما توسعه به دو بعد سیاسی و اقتصادی خلاصه شده‌است. به همین دلیل در یک دوره شعارهای توسعه‌ی اقتصادی و دوره‌ی دیگر صحبت از توسعه‌ی سیاسی به گفتمان غالب بر جامعه تبدیل می‌شود. در توسعه‌ی سیاسی بحث قدرت و چگونگی به دست آوردن، حفظ و کنترل آن توسط سازوکارهای دموکراتیک و نظارت مردمی مطرح می‌شود. در توسعه‌ی اقتصادی وضعیت معیشتی جامعه و نحوه‌ی تولید و توزیع آن و ارتقای سطح رفاهی و معیشتی جامعه مورد توجه قرار می‌گیرد.

به نظر می‌رسد مهم‌ترین بُعد توسعه در ایران «توسعه‌ی فرهنگی» است که تا کنون یا فراموش شده و یا به اندازه‌ی کافی به آن پرداخته نشده‌است. در توسعه‌ی فرهنگی، اخلاق و ارزش‌های انسانی اهمیت پیدا می‌کند تا جامعه به سطح بالاتری از شعور اجتماعی دست یابد.                 

      به دیگر سخن، اگر بپذیریم پایه و اساس توسعه، توسعه‌ی فرهنگی است؛   آن‌گاه می‌توانیم به بررسی نقش رسانه‌های محلی در توسعه‌ی پایدار بپردازیم. رسانه‌های محلی می‌توانند با مشارکت در نقد و آموزش فرهنگی به توسعه‌ی جامعه کمک کنند.

نقد فرهنگی یکی از مولفه‌های اصلی توسعه‌ی فرهنگی است که رسانه‌های محلی می‌توانند در آن نقش مهمی داشته باشند. اولین کاری که رسانه‌های محلی برای رسیدن به توسعه‌ی ملی می‌توانند انجام دهند، این است که به نقد فرهنگی بپردازند. رسانه‌های محلی باید با نقد آداب و رسوم هر منطقه، زمینه را برای رسیدن کشور به توسعه‌ی پایدار فراهم کنند؛ هرچند این کار بسیار ظریف و خطرناک است.

 

سرچشمه:

1-مرادی، علی‌رضا و دیگران، «ارتباطات و توسعه»، دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، تهران، چاپ اول 192 

ادامه دارد...

 

چاپ شده در شماره‌ی 498 (1398/04/12)

 

 

 

 

1 نظر

  • پیوند نظر  امیر امیر پنج شنبه, 27 تیر 1398 ساعت 17:31

    بادرود به دکتر رستمی ، یک بحث وموضوع اساسی واصلی( توسعه) را شروع کردید ازشخصیت شایسته ی چون شما جز این انتظارنمی رود،دلایل توسعه نیافتگی رازیبا بیان نموده اید، همانطوریکه درمقاله هم آمده تا توسعه در زیر ساخت های عمرانی بوجود نیاید توسعه در سایر موضوعات بسختی انجام خواد شد.میزان سنجش یک مدیر ویا یک نماینده صرفا باید در کارایی او در احداث زیر ساخت های اساسی ویا امورات عمرانی واقتصادی سنجید.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سایت‌های مفید

سیمره در شبکه های اجتماعی

گستره‌ی توزیع

غرب و جنوب کشور

ایلام، کرمانشاه، کردستان، لرستان، خوزستان و همدان. همواره‌ی روزگار با سیمره جاری باشید!

سامانه‏‏‏‏‏‏ ی پیام کوتاه سیمره, منتظر پیشنهادها و انتقادات شما هستیم.
30009900998293

درباره سیمره

هفته‌نامه‌ی فرهنگی، اجتماعی، ورزشی

سال چهارهم

نشانی: لرستان، خرم‌آباد، خیابان شریعتی، روبه‌روی راهنمایی و رانندگی، اول زیرگذر شقایق

تلفکس: 06633407004