خطر فروغلتیدن احساسات منهای عقلانیت به عرصههای ضدعاشورایی جدی است. رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان اینکه به همان اندازه که مداحی در رثای امام حسین (ع) و برجستهسازی جنبههای مختلف عزاداری دارای اهمیت است، به همان اندازه نیز قابلیت آبستن شدن برای حوادث و تحولات منفی، ضد ارزشی و حتی ضد اعتقادی دارد، گفت:« خطر فروغلتیدن احساسات منهای عقلانیت به عرصههای ضدعاشورایی، ولو در قالب عاشورا، جدی است.» حجتالاسلام والمسلمین احمد مبلغی در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه مداحی در رثای امام حسین (ع) و عزاداری برای وی دارای سابقهی طولانی است و امری حادث و نوظهور به شمار نمیرود، تصریح کرد:« البته مداحی تحولاتی پیدا کرده که پارهای از این تحولات بعضاً درست و بعضاً نادرست بودهاست. بنابراین تحولات جدید است اما مداحی امری تاریخی به شمار میرود.» رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با غیرقابل انکار دانستن نقش مداحان اظهار داشت:« حقیقتاً مداحان در بسترسازی برای عزاداری و گرم کردن این مجالس نقشی ویژه برعهده دارند اما به همان اندازه که مداحی در رثای امام حسین(ع) و برجستهسازی جنبههای مختلف عزاداری دارای اهمیت است، به همان اندازه نیز مداحی قابلیت آبستن شدن برای حوادث و تحولات منفی، ضد ارزشی و حتی ضد اعتقادی دارد.» مبلغی با اشاره به اینکه مداحی بیش از آنکه با محتوا و پیام عاشورا سر و کار داشته باشد، با ابعاد احساسی عاشورا سر و کار دارد، تصریح کرد:« ابعاد احساسی هم در صورت دور بودن از محتوا و پیامها ممکن است در وضعیت اوج یافته و شدت گرفته، کنترل را از عقلانیت بگیرد و گاهی برای احساس بیشتر، حرفهای خلاف پیام و عقلانیت عاشورا در برداشته باشد؛ بنابراین خطر فروغلتیدن احساسات منهای عقلانیت به عرصههای ضدعاشورایی، ولو در قالب عاشورا، جدی است.» وی ادامه داد:« به دلیل اینکه مداحی در یک شرایط عمومیتر رواج دارد، ممکن است پارهای از مخاطبان که حاوی نگاههای درست اعتقادی نیستند به مداح میدان داده و از او درخواست کنند و او تحریک شود و حرفهایی را که نباید بزند ولو قربتا الیالله ارایه کرده و در نهایت اعتقادات را خراب کند؛ بنابراین به همان اندازه که اصل مداحی ضروری است، نیاز به کنترل دارد.» مبلغی خاطرنشان کرد:« متأسفانه در شرایطی هستیم که گاهی عیناً چنین مخاطراتی را در مداحی تجربه کرده و با مشکلاتی از ناحیهی آنها مواجه شدهایم. از جمله اینکه گاهی به عرصهی اعتقاداتمان نزدیک شده و حرفهایی ناسازگار با عقاید ما بیان کردهاند و گاهی در ارایهی پیامهای تاریخی غیرمستند و غیرمنطبق با واقعیات تاریخی ورود یافته و برای بازارگرمی حرفهایی را زدند که جعلی بوده است. در مواردی نیز مداحان در برانگیختن احساسات زیادهروی کرده، به طوری که احساسات را به صورت کلی از محتوا و پیام دور کردهاند.» وی با تأکید بر اینکه باید همیشه موازنه در عزاداری بین احساسات و عقلانیت وجود داشته باشد، ادامه داد:« مواردی مشاهده شده که در بعضی از مجالس، مجالس عاری از سخنرانی است و کاملا در اختیار مداح قرار دارد. مداح نیز ۹۰ درصد با احساسات روبهروست. بنابراین جلسات احساسی و عاری از ارایهی آموزهها و فاقد تحلیل عاشورا، خطراتی را ایجاد خواهد کرد.» مبلغی یادآور شد:« در مواردی آهنگها و نغمههایی ناسازگار با وزانت مجالس حسینی و قیام امام حسین (ع) ارایه میشود که اگر باب این نغمهسرایی و آهنگهای متنوع باز شود ممکن است انقلابی را در مجالس حسینی ایجاد کند و بهطور کلی این مجالس را از صبغهی حسینی بودن خارج کند.» وی با تأکید بر آموزش مداحان خاطرنشان کرد:« باید دورههای آموزشی مکرر و فشرده برای مداحان در نظر گرفت که آنان بر بال احساسات، پیامهای عاشورایی را بنشانند و افراط در احساسات عاری از محتواهای عاشورایی نداشته باشند که نه درد امام حسین (ع) و نه فلسفهی عاشورا این بوده و نه رویهی عصمت و طهارت علیهمالسلام این را اقتضا میکند.» رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به ضرورت ظرفیتسازی سیاسی در مجالس عزاداری خاطرنشان کرد:« بنا به تجربهی گذشته و مطالعه در قیام عاشورا، پیامهای حسینی، پیامهایی انسانی هستند و به نظر میرسد فراتر از شیعه، اهل سنت را هم پوشش میدهد و فراتر از اهل سنت، مخاطب انسانی دارد.» مبلغی ادامه داد:« ویژگی پیام حسینی، داشتن محتوای انسانی و برخورداری از جاذبه برای مخاطره با انسانهاست و چون دارای چنین ویژگی است، ما عزاداران حسینی هم باید مطابق با ظرفیت عظیم پیام و محتوای پیامهای حسینی، عزاداری خود را پرظرفیت کنیم و عزاداری رابه گونهای عرضه کنیم که انسان امروز بدون مانع و حجاب بتواند پیام را درک کند؛ بنابراین وظیفهی ما بازتعریف مجالس حسینی و بازتعریف محتواها است و همه باید در قالب یک نگاه هوشمندانه و دقیق صورت گیرد.» وی در پایان خاطرنشان کرد:« بهرغم اینکه بر دوش پیامهای حسینی، سیاست به تمام معنای کلمه خوابیده و نهفته است و نمیشود قیام حسینی را عاری از سیاست کرد، اما وقتی مباحث جناحی به میان میآید ما باید بحثهای جناحی را از صحنهی عاشورا دور کنیم تا پیام عاشورایی بتواند مخاطبهای گسترده و متعدد پیدا کند. ویژگی قیام امام حسین (ع) مخاطبشناسی و نفوذ در مخاطب است و باید اجازه دهیم مخاطبهای متعدد در مجالس حسینی راه پیدا کنند.»
دی ۱۷
